Cuộc chiến thương mại giữa Trung Quốc và các quốc gia khác đang tạo ra những biến động đáng kể trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Vai trò quan trọng của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng nguyên liệu đất hiếm đã trở thành điểm nóng khi nước này cân nhắc hạn chế xuất khẩu từ tháng 4 năm 2025. Theo số liệu thống kê, hơn 90% lượng vật liệu đất hiếm sử dụng trên thế giới đến từ Trung Quốc, điều này đặt ra mối lo ngại lớn đối với hoạt động sản xuất của nhiều hãng xe nổi tiếng. Suzuki đã phải tạm ngừng sản xuất mẫu Swift do thiếu hụt linh kiện liên quan đến nguồn cung đất hiếm bị gián đoạn, còn BMW cũng không tránh khỏi tác động dù vẫn duy trì được hoạt động bình thường hiện tại.
Tình trạng căng thẳng trong lĩnh vực cung ứng nguyên liệu đất hiếm bắt đầu từ chính sách mới của Trung Quốc nhằm kiểm soát chặt chẽ việc xuất khẩu các khoáng sản quý hiếm này. Các chuyên gia cho rằng đây có thể là một chiến lược để gây áp lực lên Mỹ trong bối cảnh hai nước vẫn đang tranh cãi gay gắt về vấn đề thuế quan. Hiệp hội các nhà cung cấp ô tô châu Âu (CLEPA) đã đưa ra cảnh báo rằng sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng sẽ không chỉ ảnh hưởng đến ngành sản xuất ô tô mà còn đe dọa hàng ngàn việc làm ở Liên minh châu Âu.
Hãng xe Nhật Bản Suzuki là ví dụ điển hình nhất cho tình trạng khó khăn hiện nay khi dây chuyền sản xuất Swift đã phải dừng lại từ ngày 26 tháng 5 và dự kiến tiếp tục ảnh hưởng đến các mẫu xe khác từ ngày 13 tháng 6. Tình hình này không chỉ khiến Suzuki gặp thách thức mà còn lan rộng sang các hãng xe khác như BMW, mặc dù họ chưa bị gián đoạn trực tiếp nhưng vẫn phải tìm kiếm giải pháp dự phòng. Trong khi đó, Mercedes-Benz và Volkswagen, dù chưa chịu tác động rõ ràng, đã bắt đầu hành động để giảm thiểu rủi ro bằng cách tìm kiếm nguồn cung thay thế hoặc cải tiến sản phẩm nhằm giảm phụ thuộc vào đất hiếm.
Một bước ngoặt đáng chú ý xảy ra khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thảo luận về vấn đề đất hiếm trong cuộc điện đàm gần đây. Ông Trump nhấn mạnh rằng thỏa thuận thương mại giữa hai bên cần làm rõ thêm các vấn đề liên quan đến đất hiếm và nam châm. Điều này cho thấy Trung Quốc đang tận dụng lợi thế của mình trong lĩnh vực này để thúc đẩy các yêu cầu chính trị và kinh tế.
Tháng 5 vừa qua chứng kiến một động thái tích cực từ phía Trung Quốc khi nước này cấp giấy phép xuất khẩu đất hiếm tạm thời cho các nhà cung cấp của Ford, General Motors (GM) và Stellantis. Giấy phép này có hiệu lực trong vòng 6 tháng, giúp các nhà sản xuất ô tô có thêm thời gian chuẩn bị sau khi hoạt động sản xuất Ford Explorer bị đình trệ. Đây là dấu hiệu cho thấy Trung Quốc sẵn sàng điều chỉnh chiến lược nhằm đảm bảo lợi ích lâu dài của cả hai bên.
Trong bối cảnh này, các nhà sản xuất ô tô toàn cầu đang phải đối mặt với bài toán khó khăn về sự phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc. Việc tìm kiếm giải pháp bền vững không chỉ là nhu cầu cấp thiết mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển ổn định của ngành công nghiệp ô tô trong tương lai. Sự hợp tác quốc tế và đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu rủi ro từ những biến động địa chính trị.
